Các giai đoạn phải trải qua khi bỏ thuốc lá

Các giai đoạn phải trải qua khi bỏ thuốc lá

Định nghĩa thành công cai thuốc lá là sau 1 năm không hút thuốc lá cũng có tính chất qui ước. Tuy nhiên trong cai thuốc lá không có thành công vĩnh viễn, một người đã thành công cai thuốc lá vẫn có thể tái nghiện bất kỳ lúc nào nếu mất cảnh giác.

Giai đoạn “thờ ơ”:

Thời gian trải qua từng giai đoạn thay đổi khác nhau giữa các cá thể, tùy vào các biện pháp can thiệp từ bên ngoài mà người hút thuốc lá nhận được.

Sự chuyển đổi lần lượt qua các giai đoạn là liên tục và tái nghiện là một trong các giai đoạn đương nhiên của quá trình này chính vì thế trong cai thuốc lá sẽ không có khái niệm “thất bại”. 90% người hút thuốc lá đi vào chu trình này sẽ trải qua giai đoạn tái nghiện.

Tuy nhiên quá trình chuyển đổi hành vi ở trên lại không phải là một vòng tròn khép kín, ngược lại là vòng xoắn ốc, và cứ mỗi lần đi qua một vòng là có thể có thêm các trải nghiệm từ lần trước, các trải nghiệm này cần thiết và là tiền đề cho cai thuốc lá thành công sau này.

Tương ứng với giai đoạn người hút thuốc lá không có kiến thức về tác hại thuốc lá và đương nhiên không có ý định cai thuốc lá.

Người hút thuốc lá trong giai đoạn này còn được gọi dưới tên là “người hút thuốc lá hạnh phúc”. Người hút thuốc lá chỉ cảm nhận được những “ích lợi” do việc hút thuốc lá mang lại mà chưa hể cảm nhận được những “tác hại” của việc hút thuốc lá.

Ví dụ cho giai đoạn này là trường hợp chàng trai mới lớn tập tành hút thuốc lá, là trường hợp người trưởng thành bắt đầu hút thuốc lá sau một biến cố nào đó trong cuộc sống. Chàng trai mới lớn thấy được ở hành vi hút thuốc lá là “biểu trưng” cho sự độc lập, sự “trưởng thành” và “sành điệu”. Người trưởng thành thấy được tác động “giảm lo âu”, “giảm căng thẳng” khi hút thuốc lá.

Do thời gian hút thuốc lá còn quá ngắn chưa đủ bộc lộ những tác hại của thuốc lá trên sức khỏe, đồng thời do các hiệu ứng tâm thần kinh thuốc lá mang lại quá rõ ràng, người thuốc lá trong giai đoạn này không có ý niệm tìm hiểu về tác hại thuốc lá, nếu có tình cờ đọc hay biết được tác hại thuốc lá thì cũng không tin tưởng, hoặc giả có tin tưởng thì cũng cho rằng tác hại được đề cập đến xảy ra với một ai đó chứ không phải là xảy ra cho bản thân họ. Chính vì lẽ đó người hút thuốc lá trong giai đoạn “thờ ơ” đương nhiên không có ý định muốn cai thuốc lá.

Giai đoạn “thờ ơ” thường kéo dài một thời gian vài tháng đến vài năm. Giai đoạn này kết thúc khi người hút thuốc lá “đủ trưởng thành” về mặt nhận thức để có thể biết và tin rằng tác hại của thuốc lá là có thật, khi thời gian hút thuốc lá đủ dài để gây một vài tác hại trên sức khỏe có thể cảm nhận được ví dụ: vàng răng, hơi thở hôi, ho vào buổi sáng .v.v.

Giai đoạn “có ý định”:

Tương ứng với giai đoạn người hút thuốc lá đã thu thập tương đối kiến thức về tác hại thuốc lá, đủ để họ tin là thuốc lá thực sự có hại cho sức khỏe, hoặc người hút thuốc lá hút đủ lâu để có thể tự trải nghiệm một vài tác hại thuốc lá trên chính bản thân, gia đình.

Người hút thuốc lá trong giai đoạn này được gọi dưới tên là “người hút thuốc lá lưỡng lự”. Họ đã bắt đầu cảm nhận được “tác hại” do hút thuốc lá nhưng đồng thời họ vẫn cảm nhận rất sâu sắc về “ích lợi” do hút thuốc lá mang lại.

Ví dụ cho giai đoạn này là trường hợp người hút thuốc lá một thời gian bắt đầu hoặc cảm thấy mệt, ho khi hút thuốc lá, hoặc chứng kiến người thân, bạn bè bị bệnh do tác hại thuốc lá; hoặc có cơ hội được chia sẻ, được đọc, được xem về tác hại thuốc lá nên có niềm tin rằng thuốc lá thực sự có hại cho sức khỏe. Tuy nhiên họ vẫn còn luyến tiếc những “ích lợi” do hút thuốc lá mang lại, chưa muốn từ bỏ những “lợi ích” đó.

Do hiểu biết về tác hại thuốc lá chưa đủ sâu, các trải nghiệm về tác hại thuốc lá chưa đủ nhiều, bên cạnh đó “ích lợi” do hút thuốc lá mang lại vẫn còn đáng kể, người hút thuốc lá trong giai đoạn này thường có ý định sẽ cai thuốc lá nhưng vẫn chưa quyết định khi nào sẽ tiến hành, trước mắt họ cứ vẫn tiếp tục hút thuốc lá.

Giai đoạn “có ý định” cũng kéo dài vài tháng đến vài năm. Giai đoạn này kết thúc khi kiến thức và trải nghiệm về “tác hại” do hút thuốc lá đủ lớn để vượt qua hay ít nhất là bằng “ích lợi” do hút thuốc lá mang lại.

Giai đoạn “chuẩn bị”:

Tương ứng với giai đoạn người hút thuốc lá đã nhận ra rằng “tác hại” thực sự lớn hơn “ích lợi” do hút thuốc lá mang lại. Tuy nhiên người hút thuốc lá ở giai đoạn này vẫn chưa cai thuốc lá vì họ vẫn còn lo lắng về các “khó chịu” thực sự lớn hơn “ích lợi” do cai thuốc lá mang lại.

Ví dụ cho giai đoạn này là người hút thuốc lá đã biết chắc chắn là thuốc lá có hại cho sức khỏe và “lợi ích” do hút thuốc lá mang lại không đủ bù đắp cho “tác hại” đó. Họ đã tự bắt đầu thay đổi hành vi để hướng đến cai thuốc lá thực sự như là: không hút thuốc lá lúc thức dậy vào buổi sáng, không hút thuốc lá trong nhà, chỉ mang một số điếu thuốc lá nhất định khi đi làm, giảm số lượng điếu thuốc lá mỗi ngày .v.v.

Tuy nhiên họ chưa dám cai hẳn vì vẫn sợ các “khó chịu” khi cai thuốc lá như là sợ lên cân, sợ buồn bã mất ngủ .v.v. và họ vì thế họ đi tìm hiểu, dò hỏi người xung quanh xem có cách nào hỗ trợ cai thuốc lá không.

Giai đoạn “chuẩn bị” kết thúc khi người hút thuốc lá tìm được nguồn hỗ trợ nào đó mà họ tin tưởng rằng có thể giúp họ cai thuốc lá “đỡ vất vả hơn”.

Cainghien.vn cập nhật các thông tin về thuốc lá, tất cả các phương pháp cai nghiện thuốc lá nhanh và hiệu quả nhất hiện nay

Giai đoạn “cai thuốc”:

Giai đoạn “cai thuốc” tương ứng thời gian từ khi người hút thuốc lá cai thuốc lá hoàn toàn cho đến tháng thứ 6 sau cai thuốc lá. Đặc điểm của giai đoạn cai thuốc lá là người cai thuốc lá phải vượt qua các “khó chịu” của việc cai thuốc lá để không hút thuốc lá trở lại. Các “khó chịu” trong giai đoạn cai thuốc lá có thể kể ra như là: cảm giác kích thích, bứt rứt, khó tập trung, cảm giác buồn chán, không hưng phấn, mất ngủ, lên cân.

Giai đoạn “củng cố”:

Giai đoạn “củng cố” tương ứng thời gian từ khi người hút thuốc lá cai thuốc lá hoàn toàn từ tháng thứ 6 đến 1 năm sau cai thuốc lá. Đặc điểm của giai đoạn củng cố là người cai thuốc lá phải vượt qua được các “cám dỗ” của hành vi hút thuốc lá để không hút thuốc lá trở lại.

Các “cám dỗ” trong giai đoạn củng cố có thể kể ra là: cám dỗ từ môi trường bên ngoài: cảnh người khác hút thuốc lá, mùi thơm của khói thuốc lá, bạn bè mời mọc hút thuốc lá; cám dỗ từ môi trường bên trong: khoảnh khắc buồn bã hay vui sướng, cô đơn hay sum họp, thành công hay thất bại. Trong giai đoạn này, các “khó chịu” của việc cai thuốc lá vẫn còn nhưng đã giảm thiểu rất nhiều so với giai đoạn “cai thuốc”.

Sự phân biệt về thời gian 6 tháng như vậy chỉ có ý nghĩa qui ước. Một số người cai thuốc lá nhanh chóng chuyển sang giai đoạn “củng cố” chỉ sau 3 tháng cai thuốc lá được đánh dấu bằng việc giảm thiểu tối đa các khó chịu do cai thuốc lá. Một số người khác, sau 9 tháng thậm chí là 1 năm vẫn còn các cảm giác khó chịu do cai thuốc lá, họ vẫn còn nằm trong giai đoạn “cai thuốc”.

Trên thực tế hai giai đoạn “cai thuốc” và “củng cố” thường đan xen với nhau, ngay ngày đầu tiên cai thuốc lá thì người cai thuốc lá đã phải củng cố thành quả đạt được rồi.

Giai đoạn “cai thuốc” và “củng cố” sẽ kết thúc hoặc bằng sự kiện người cai thuốc lá hút thuốc lá trở lại, nghĩa là rơi vào giai đoạn tái nghiện hoặc sẽ kết thúc sau 1 năm cai thuốc lá mà không hút thuốc lá lại, nghĩa là đi vào giai đoạn thành công cai thuốc lá.

Giai đoạn “thành công”:

Giai đoạn “thành công” tương ứng với người cai thuốc lá duy trì được tình trạng cai thuốc lá lâu dài, được định nghĩa là sau cai thuốc lá liên tục 1 năm.

Giai đoạn “tái nghiện”:

Giai đoạn “tái nghiện” tương ứng với người đã cai thuốc lá nay hút thuốc lá trở lại. Tái nghiện có thể xảy ra sớm ngay trong giai đoạn cai thuốc – trong vòng 6 tháng đầu tiên khi cai thuốc lá thậm chí là rất sớm trong tuần lễ đầu tiên sau cai thuốc lá; tái nghiện có thể xảy ra sau một thời gian trung bình ở giai đoạn củng cố – từ 6 tháng đến 1 năm sau cai thuốc lá; tuy nhiên tái nghiện cũng có thể xảy ra trong thời gian muộn ở giai đoạn thành công cai thuốc lá – sau cai thuốc lá 1 năm thậm chí là rất muộn, hàng chục năm sau khi cai thuốc lá.